Organismen
De levende natuur kent een enorme verscheidenheid aan verschillende organismen. Om overzicht over deze verscheidenheid te krijgen, worden soorten op allerlei manieren ingedeeld. Wetenschappelijke indelingen zijn gebaseerd op bijvoorbeeld inwendige bouw en genetische verwantschap. Meer alledaagse indelingen letten vooral op het uiterlijk. Door toenemend wetenschappelijk inzicht lopen deze manieren van indelen steeds verder uit elkaar.
Wetenschappelijke indeling
Wetenschappelijke indelingen proberen zoveel mogelijk de verwantschap van organismen in beeld te brengen. Daarom veranderen deze indelingen ook steeds als inzichten veranderen. Een wetenschappelijke indeling is hiërarchisch georganiseerd. Een aantal soorten wordt bij elkaar gevoegd tot geslachten (genera), een aantal geslachten tot families en zo verder tot alle organismen in een klein aantal rijken zijn ondergebracht.
Organismen kunnen op verschillende manieren ingedeeld worden. Naarmate er meer onderzoek gedaan wordt, veranderen de inzichten en verandert dus de indeling. In De Vleet wordt om praktische redenen een indeling gebruikt in zeven groepen, die op basis van hun vorm goed te onderscheiden zijn. Deze zeven groepen komen vrijwel overeen met een in de wetenschap veel gebruikte indeling in zeven rijken.
Domein 1:
- oerbacteriën (Archaea)
Domein 2: Bacteriën - cellen met een kern die niet door een membraan is omgeven
- bacteriën (Eubacteria)
- blauwwieren (Cyanobacteria)
Domein 3: Eukaryoten - cellen met een door een membraan omgeven celkern
- protisten
- schimmels
- planten
- dieren
De virussen vallen buiten deze indeling. Volgens sommigen behoren virussen niet tot de levende organismen omdat zij zich niet zelfstandig kunnen voortplanten. Maar met name in zee is hun aanwezigheid wel van groot ecologisch belang. Prionen behoren niet tot het 'leven'. Het zijn zelfstandig voorkomende eiwitten die geen deel uitmaken van een levend organisme. Prionen kunnen ernstige ziekten veroorzaken zoals BSE ('gekke koeien ziekte') en scrapie bij schapen.
Opvallende vormgroepen
Bacteriën.
Algen - Deze groep bestaat uit microscopisch kleine soorten, en uit grotere soorten die meestal wieren worden genoemd, of zeewieren als ze in zee voorkomen. In de groep zeewieren zitten Nederlandse soorten die meer dan 1 meter lang zijn. Sommige buitenlandse soorten kunnen tientallen meters lang worden. Blauwalgen worden tot domein 2 gerekend en horen dus eigenlijk cyanobacteriën (letterlijk 'blauwe bacteriën') te worden genoemd. De overige algen behoren tot domein 3. Tenslotte komt in zee het zeegras voor dat op een zeewier lijkt maar bij de planten hoort.
Paddenstoelen - Deze groep wordt gevormd door vruchtlichamen van organismen die zelf nauwelijks opvallen. De meeste paddenstoelen zijn vruchtlichamen van soorten die thuishoren in rijk 5 (schimmels), maar ook in rijk 4 (protisten) komen bij de slijmzwammen paddenstoelachtige vruchtlichamen voor.
Mossen - Deze groep hoort tot het plantenrijk (rijk 6), maar korstmossen worden tot rijk 5 (Schimmels) gerekend.
Planten - Tot deze groep behoren uitsluitend vertegenwoordigers van rijk 6. Daarmee is er geen verwarring of groepen als algen, paddenstoelen en dergelijke tot de planten zouden moeten worden gerekend. De term 'hogere planten' wordt vaak gebruikt voor planten met bloemen om deze binnen het plantenrijk te onderscheiden van mossen en varens.
Schelpen - Deze groep bestaat uit de harde delen van weekdieren. Behalve schelpen spoelen op het strand ook andere restanten van weekdieren aan zoals de inwendige 'schelpen' van inktvissen (zeeschuim) en pantsers van krabben en kreeften.
Vissen - Deze groep maakt onderdeel uit van het dierenrijk. In zee leven ook dieren die op vissen lijken, maar tot de zoogdieren behoren, zoals walvissen en dolfijnen.
Weblinks:
Over taxonomie:
http://nl.wikipedia.org/wiki/Taxonomie
Een overzicht van verschillende indelingen in rijken:
http://nl.wikipedia.org/wiki/Planten
Foto's van duizenden soorten bacteriën die alleen in zee voorkomen (vooral foto's van kolonies)
http://hbmmd.hboi.edu/both.htm
Meer informatie, foto's en filmpjes van eencellige dieren en planten (engels, wetenschappelijk):
http://protist.i.hosei.ac.jp/Protist_menuE.html
Overzicht van veel Nederlandse soorten:
http://www.nederlandsesoorten.nl/
Bron: de Vleet, Ecomare
