Index

2010
2009
2008
28 november 2008De groeiringen van de venusschelp 29 oktober 2008Impressie onderzoeksreis Tridens 20080603nieuwsblogs 20080326nieuwsblogs
2007

Blog: Mega-kokkelverhuizing

14 juli 2010

In het blog van ZeeinZicht vertellen zeeonderzoekers hun belevenissen. Elke week komt een andere onderzoeker aan het woord. Deze week zijn dat Els van der Zee en Serena Donadi van het NIOZ en Rijksuniversiteit Groningen. Zij moesten, voor hun onderzoek, in n dag 400.000 kokkels zien te verhuizen.

Hoe verhuis je in n dag 400.000 kokkels? Dat was de vraag waar Serena en ik ons de afgelopen weken mee bezig hebben gehouden. Maar om helemaal bij het begin te beginnen; waarom zou je dat eigenlijk willen?

Foto: Hoe kom je aan 400.000 kokkels?

Daarvoor moeten we terug naar onze onderzoeksvraag. We willen onderzoeken hoe kokkels hun omgeving veranderen. Kokkels leven in de bodem van het wad en door hun aanwezigheid en gedrag kunnen ze de modderigheid van de bodem veranderen. Dit kan belangrijk zijn voor andere soorten die daar ook leven. Ook zijn we erg benieuwd wat de invloed van verschillende natuurlijke en menselijke activiteiten hierop is. Om dit goed te kunnen onderzoeken, willen we experimenten doen op onderzoeksveldjes met 1000 kokkels per m. Zo lijken de onderzoeksveldjes het meeste op natuurlijke kokkelbanken. Omdat we de ontwikkelingen over een aantal jaren willen blijven volgen, moeten we het grootschalig aanpakken. Daarvoor hebben we 32 verschillende onderzoeksveldjes nodig van 5x 5 meter. Als je dan eens goed gaat rekenen, kom je al gauw op 800.000 kokkels in totaal! Maar hoe kom je aan zoveel kokkels? We hadden al eens eerder een experiment gedaan waarbij we zelf 6000 kokkels moesten verzamelen en verplaatsen en dat was al een heel karwei. Laat staan 800.000!

Foto: Gelukkig hoefden we de kokkels niet alleen te verzamelen.

Gelukkig wilden de handkokkelvissers ‘Op handkracht verder’ ons helpen om deze grote hoeveelheid kokkels te verzamelen. Afgelopen week zouden ze de eerste helft van de kokkels (alsnog 400.000!) naar onze onderzoeksveldjes op Schiermonnikoog brengen. We hoefden ze dan alleen nog maar zelf op onze onderzoeksveldjes te verspreiden. De kokkelvissers zouden vanaf hun boot de kokkels bij hoogwater in grote zakken op het wad neerleggen. Op elk onderzoeksveldje een zak. Bij laagwater zouden wij dan de wadplaat op lopen en de kokkels uit de zakken over de veldjes verspreiden. De kokkels graven zich gelukkig zelf in, dat scheelt een hoop werk.

Foto: Hier zijn we bezig om de onderzoeksveldjes op het wad uit te meten.

Met laagwater hadden we precies 5 uur de tijd om alle kokkels te verspreiden, voordat het water weer op zou komen en we niet meer op het wad zouden kunnen werken. Kokkels zijn behoorlijk gevoelig, dus hoe sneller we ze uit de zakken op het wad zouden hebben, hoe beter. We hadden dus hulp nodig…veel hulp. Gelukkig hadden we alles lang van te voren gepland en was er die dag genoeg assistentie vanuit het NIOZ en de RuG om de verhuisklus te klaren.

Foto: Bij hoogwater werden 16 van dit soort zakken met kokkels op het wad gedropt.

Maar, zoals zo vaak gebeurt als je op het wad werkt, je kunt plannen wat je wilt maar meestal loopt het allemaal toch weer even anders. Een paar dagen voor de verhuisdag, belden de kokkelvissers dat ze het niet gingen halen. De afspraak moest worden verzet. En op de nieuwe datum waren er natuurlijk geen assistenten meer beschikbaar……

Foto: Het verspreiden van de kokkels is handwerk.

Tijd voor een noodplan! Iedereen werd opgetrommeld om hulp te zoeken. En dat lukte. Zo stond ik op de verhuisdag op het wad met een student, een collega en haar schoonouders en mijn moeder! Met dit superteam hebben we de klus in n dag geklaard! Toen ik na een paar dagen terugkwam om de onze onderzoeksveldjes te controleren bleek dat bijna alle kokkels zich goed hadden ingegraven. Mega-verhuizing geslaagd en het experiment kan beginnen!

Foto: Met dit superteam was de klus in n dag geklaard!

Vriendelijke groeten, Els en Serena

Meer weten?

Het onderzoek

In de afgelopen 80 jaar zijn de biobouwers in de Waddenzee snel achteruit gegaan. Sommige biobouwers, zoals zeegras, zijn zelfs bijna helemaal verdwenen. Biobouwers zijn planten of dieren die hun eigen omgeving kunnen veranderen. Zeegrasvelden vangen bijvoorbeeld zand- en slibdeeltjes op uit het water. Hierdoor wordt het water helderder, waardoor het zonlicht dieper door het water kan doordringen. Hierdoor groeit het zeegras zelf weer beter. Verder vormen de velden een fantastische schuilplaats voor kleine dieren, zoals krabbetjes, garnalen, zeepaardjes en jonge vis. Het verlies van dit soort biobouwers heeft dus belangrijke gevolgen voor het voedselweb in de Waddenzee.


Foto: Op weg naar onze onderzoeksveldjes op het wad.

Wij onderzoeken een aantal verschillende biobouwers, die nog in de Waddenzee voorkomen: mosselen, die een rif vormen op een kale zandbodem en ervoor zorgen dat voedingstoffen uit het water n de bodem komen, kokkels, die de bodem vastleggen en voedingstoffen uit het water n de bodem brengen en wadpieren, die de bodem juist omwoelen en losmaken en voedingsstoffen ut de bodem weer in het water brengen. Deze biobouwers kunnen op dezelfde plekken in de Waddenzee leven, maar maken dus alle drie een andere omgeving. Wij willen onderzoeken welke factoren er nu voor zorgen dat er op de ene plek voornamelijk meer kokkels en/of mossels leven, terwijl op de andere plek vooral veel wadpieren leven.

naar boven

Meer informatie

Het onderzoek van Els en Serena vormt een onderdeel van het NWO Zee en Kust programma dat zich richt op veranderingen in de Waddenzee.
Onderzoeksproject: ‘A human-driven regime shift through the loss of ecosystem engineers: consequences for the trophic structure and recovery potential of the Wadden Sea ecosystem’
Subsidieverstrekker: NWO-ZKO
naar boven

Bron

Msc. Els van der Zee en Msc. Serena Donadi
AIO’s
Rijksuniversiteit Groningen en het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek aan zee (NIOZ)
E-MAIL: els.vanderzee@nioz.nl en s.donadi@rug.nl