Index

2010
2009
2008
28 november 2008De groeiringen van de venusschelp 29 oktober 2008Impressie onderzoeksreis Tridens 20080603nieuwsblogs 20080326nieuwsblogs
2007

Blog: Op zoek naar het meest intelligente design

17 november 2010


In het blog van ZeeinZicht vertellen zeeonderzoekers hun belevenissen. Elke week komt een andere onderzoeker aan het woord. Deze week is dat Hauke Flores van IMARES. Zijn zoektocht naar het meest intelligente design bleek nogal ruig en schommelig.

Woord vooraf

Misschien herinneren jullie je mijn blog van 7 april 2009 nog, waarin ik vertelde dat we een soort pomp gingen installeren op de veerboot naar Vlieland. Die pomp zoog zeewater aan dat langs een meetinstrument (de APS) werd geleid. In de APS, ook wel planktonrecorder genaamd, zit een rol met een speciaal soort gaas. De rol rolt automatisch af terwijl het water er langs stroomt. Aan het gaas blijven allerlei piepkleine diertjes en plantjes plakken die in het water leven. Zoals jullie toen hebben kunnen lezen was de installatie op de veerboot prima gelukt, maar helaas bleek uit de eerste gegevens dat de efficiŽntie van de constructie op de veerboot te wensen overliet. We zijn dus weer helemaal bij nul begonnen op zoek naar het meest intelligente design voor het APS systeem. Hiervoor hebben we een mobiel APS systeem gemaakt, dat op onderzoeksschepen mee kan varen, Zo kunnen we testen en tegelijk nog makkelijk allerlei aanpassingen maken. Deze week gingen we de mobiele APS voor het eerst testen op de Tridens, het Nederlandse schip voor grootschalig visserijonderzoek. Het APS test-team op de Tridens bestond uit Emil Kuijs en mezelf. Wij werden via email fors gesteund door onze projectleider Bram Couperus.

Dag 1

Zes maanden geleden zijn we begonnen met het maken van een mobiele APS. Nu staan we dan eindelijk op de kade in Scheveningen; voor ons het indrukwekkende visserijonderzoekschip de Tridens. We hebben een 6 meter lange buis meegebracht, waarin het zeewater aangezogen zal worden. Vervolgens zal het water door het APS worden gepompt, waarin het piepkleine dierenleven in een gazenfilter wordt opgevangen. Maar…… meteen wordt ons optimisme de bodem in gestampt. Collega’s en bemanning voorspellen dat onze constructie niet veel langer dan tot de havenuitgang mee zou gaan. Bij een vaarsnelheid van 15 knopen (zeemijl per uur) zal de buis door de golven meteen barsten. En ja: tegen de reuzenachtige Tridens lijkt onze stalen buis net een rietje.....

Het wordt erg spannend dus. Klokslag 7 uur ’s ochtends vertrekken we. De buis wordt al binnen de haven aan de reling bevestigt. Een sterk kabel zal de kracht van het water aan de onderkant ven de constructie tegenhouden. Als we de haven uit varen, lopen wij zo’n 8 knopen. De buis trilt, maar houdt... 10 knopen, de buis houdt...12 knopen, de buis beeft, maar houdt.... 15 knopen, maximale snelheid, maar onze constructie weerstaat de kracht van het aankomend water! Als beloning genieten we om half ťťn van het dagelijkse culinaire hoogtepunt; het diner van kok Piet.

Foto: Emil Kuijs, medewerker IMARES, aan boord van de Tridens toen de buis het bleek te houden.

Nu nog de pomp aanzetten en de diertjes rollen de APS in. Maar nee hoor. Voordat de pomp van 5 meter onder de reling zeewater kan aanzuigen, moet het hele systeem vol water zitten. Pas dan kan nieuw water omhoog gezogen worden. Dit blijkt echter lastig. Aan het eind van de dag lukt het dan eindelijk. Door een gymnastische oefening waarbij we ook nog erg op de timing moesten letten, lukt het ons zowel de APS met de pomp en alle slangen apart maar tegelijk te vullen. Het systeem draait!. Na een half uur maakt de invallende nacht een voorlopig einde aan ons experiment. De buis wordt veilig aan dek opgeborgen. Niet lang daarna verschijnen donkere wolken boven zee; het begint steeds harder te waaien. Neptunus pakt zijn Tridens met ijskoude vingers……

Dag 2

Aan slaap was nauwelijks te denken vannacht. Hoger en hoger duwen de golven de Tridens omhoog, om ze seconden later weer in de diepte te laten vallen. De boeg knalt als een kanon op het water. Emil en ik voelen ons niet echt lekker. Kort overleg bij het ontbijt: het weer is te slecht voor voortzetting van het onderzoek. Wij verblijven tot de middag in het bed...... Pas tegen avond wordt het weer rustiger en we kunnen een paar verbeteringen aan het APS systeem uitvoeren. Onder meer een makkelijke manier om het systeem met water te vullen. Maar de dag is verder verloren voor ons experiment. Het diner van Piet was vast fantastisch, maar we konden er niet echt van genieten……

Foto: Het was een grijze dag voor ons onderzoek

Dag 3

Het weer zou rustiger worden, maar toen wij vanochtend wakker werden was er niets van te merken. De Tridens stampt tegen de golven en het lijkt juist slechter geworden. Tegen elf uur verandert de Tridens van koers en komt de zee van achteren. Wij pakken de kans en zetten met hulp van de daadkrachtige bemanning de buis weer overboord. Het opnieuw vullen van het APS-systeem met water loopt als een trein. De APS is binnen een mum van tijd aan het draaien en de rest van de dag lopen de gegevens binnen. Nu kunnen we dan eindelijk genieten van de voordelen van een volautomatisch bemonsteringssysteem. Emil sluit zich aan bij de vogelaars en geniet van de heerlijke uitzicht op het bovenste dek. Ik doe ook een tijdje mee. Wij zien een groep Jan van Genten die voedsel aan het zoeken zijn. Geweldig hoe deze grote vogels in het water duiken. De zee glimt groen en blauw; een dag die alle ellende van gisteren doet vergeten.

Foto: De prachtige zee doet alle ellende van de vorige dag vergeten.

Maar tegen de avond maakt een aankomende storm een voortijdig einde aan onze reis. Om 11 uur ’s avonds liggen wij weer in de haven. Maar in die korte tijd hebben we toch al veel geleerd over het gedrag van het APS systeem op een hard varend schip. Ook hebben we de eerste gegevens binnen gekregen; een uitkomst boven verwachting gezien de weersomstandigheden. Ik keer dus moe maar tevreden terug naar Texel. Ik ben zeer benieuwd naar de inhoud van de op deze reis verzamelde monsters....

Groeten, Hauke

Meer weten?

Het onderzoek

Hoe reageert het ecosysteem van de Waddenzee op klimaatverandering? – Deze vraag kan je het best beantwoorden door over een lange tijdstip de soortsamenstelling van de piepkleine algen en dieren in de Waddenzee in kaart te brengen. Als je dit vele jaren op de zelfde manier doet, kun je veranderingen in de soortsamenstelling vergelijken met andere veranderingen, bijvoorbeeld in waterkwaliteit, voedingstofconcentratie, maar ook in temperatuur. Dde met het blote oog bijna niet zichtbare diertjes van het plankton vormen juist een heel nauwkeurige sensor voor klimaatverandering.

Als het lukt om het dierlijke plankton te vangen en de soorten te herkennen, kunnen we ook veranderingen zien in het aanwezigheid van diersoorten. Zo zullen er in de lente andere soorten aanwezig zijn dan in de herfst. Waarschijnlijk zullen er ook verschillen zijn tussen de jaren. Zo hopen we uiteindelijk te kunnen zien waar de soortensamenstelling van het dierlijk plankton door wordt beÔnvloed.


Foto: het barst van het piepkleine dierlijke leven in het water (foto: Balamuralli Rajaskaren)

Dit project richt zich op de vraag hoe je op de meest efficiŽnte manier om een regelmatige meetreeks kunnen opzetten van het dierlijk plankton in de Waddenzee. Het plan is ambitieus: Er zal een volautomatische bemonsteringsapparaat komen, de Autonomous Plankton Sampler, ofwel APS. Het doel is om het APS op schepen te plaatsen, die regelmatig de Waddenzee oversteken, zoals de veerboten naar de Waddeneilanden.

naar boven

Meer informatie

Het onderzoek van Hauke vormt een onderdeel van het NWO Zee en Kust programma dat zich richt op veranderingen in de Waddenzee.
Onderzoeksproject: Structure and trophic functioning of Wadden Sea fish fauna, an integrated programme: the monitoring part
Subsidieverstrekker: NWO-ZKO
Lees ook het blog van Hauke van vorige jaar.
naar boven

Bron

Hauke Flores
Onderzoeker
IMARES, onderdeel van WUR
Hauke.Flores@wur.nl